Wat is duimbasisartrose?

Een gewricht is de plaats waar twee botten samenkomen. De uiteinden van deze botten zijn bedekt met een gladde laag kraakbeen, waardoor ze soepel over elkaar kunnen bewegen.

Bij artrose wordt dit kraakbeen geleidelijk dunner en kan het uiteindelijk gedeeltelijk of volledig verdwijnen. Hierdoor kunnen de botten minder soepel over elkaar bewegen, wat pijn, stijfheid en een verminderde beweeglijkheid kan veroorzaken.

Duimbasisartrose ontstaat in het gewricht aan de basis van de duim, waar het eerste middenhandsbeentje en een klein handwortelbeentje, het trapezium, samenkomen. Dit gewricht wordt ook het trapeziometacarpale gewricht (TMC-gewricht) genoemd. Andere benamingen zijn het eerste carpometacarpale gewricht (CMC1-gewricht) of duimbasis gewricht.

Het TMC-gewricht zorgt ervoor dat de duim in verschillende richtingen kan bewegen. Hierdoor kunnen we voorwerpen vastgrijpen en de duim tegenover de andere vingers plaatsen.

Duimbasisartrose komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen en ontstaat meestal vanaf de leeftijd van 40 jaar.

Verschillende factoren kunnen bijdragen aan het ontstaan van duimbasisartrose:

· Leeftijd en natuurlijke slijtage van het gewricht.

· Erfelijke aanleg.

· Een vroeger letsel of breuk ter hoogte van de duim.

· Ontstekingsziekten zoals reumatoïde artritis.

Wat zijn de symptomen van duimbasisartrose?

Het belangrijkste symptoom is pijn aan de basis van de duim, vooral tijdens activiteiten waarbij de duim kracht moet zetten.

Typische voorbeelden zijn het openen van een bokaal, het omdraaien van een sleutel, het uitwringen van een doek of het vastnemen van kleine voorwerpen tussen duim en wijsvinger.

Andere mogelijke klachten zijn:

· Zwelling en gevoeligheid aan de basis van de duim.

· Stijfheid en een verminderde beweeglijkheid.

· Krachtsverlies bij het grijpen of knijpen.

· Pijn bij dagelijkse handelingen.

· Een zichtbare verdikking of vervorming aan de basis van de duim.

Naarmate de artrose verder evolueert, kunnen de pijn en het krachtsverlies toenemen. Door veranderingen aan het bot kan de duimbasis geleidelijk dikker worden.

De ernst van de klachten verschilt echter sterk van persoon tot persoon. Sommige patiënten hebben duidelijke slijtage op een radiografie, maar ervaren weinig of geen pijn. Anderen hebben al bij beperkte slijtage belangrijke klachten.

Hoe wordt duimbasisartrose vastgesteld?

Wanneer de pijn aan de duimbasis uw dagelijkse activiteiten begint te hinderen, kan een onderzoek door een handchirurg aangewezen zijn.

Tijdens het klinisch onderzoek beoordeelt de arts de beweeglijkheid van de duim, de plaats van de pijn en de stabiliteit van het gewricht.

Door het duimbasisgewricht op een bepaalde manier te bewegen en licht samen te drukken, kan de arts nagaan of er pijn of een schurend gevoel optreedt. Dit wordt de grindtest genoemd.

Een radiografie (röntgenfoto) kan de diagnose bevestigen en toont de mate van slijtage van het gewricht.

Op de radiografie kan de arts onder andere een vernauwing van de gewrichtsspleet, veranderingen aan het bot en eventuele botuitsteeksels vaststellen.

Hoe wordt duimbasisartrose behandeld?

De behandeling hangt voornamelijk af van de ernst van uw klachten en de mate waarin deze uw dagelijkse activiteiten beïnvloeden.

Hoewel de slijtage op radiografische beelden in de loop van de tijd kan toenemen, betekent dit niet noodzakelijk dat ook de pijn erger wordt. Bij sommige patiënten blijven de klachten stabiel of verminderen ze zelfs.

Er bestaat momenteel geen overtuigend bewijs dat bepaalde geneesmiddelen of voedingssupplementen de verdere slijtage van het duimbasisgewricht kunnen voorkomen.

1. Behandeling zonder operatie

In eerste instantie wordt meestal gekozen voor een behandeling zonder operatie. Het doel is de pijn te verminderen en de functie van de duim zo goed mogelijk te behouden.

Medicatie

Pijnstillers en ontstekingsremmende geneesmiddelen kunnen helpen om de klachten te verminderen. Bespreek met uw arts welke medicatie voor u geschikt is.

Een duimspalk

Een aangepaste duimspalk ondersteunt het gewricht aan de basis van de duim en beperkt pijnlijke bewegingen.

Aanpassing van dagelijkse activiteiten

Door bepaalde bewegingen of activiteiten aan te passen, kunt u de belasting van het gewricht verminderen. Het gebruik van hulpmiddelen, zoals een aangepaste bokaalopener, kan hierbij nuttig zijn.

Kinesitherapie en handtherapie

Gerichte oefeningen kunnen helpen om de beweeglijkheid en spierkracht van de duim te behouden. Een gespecialiseerde handtherapeut kan u daarnaast advies geven over hoe u dagelijkse handelingen kunt uitvoeren met minder belasting van het duimbasisgewricht.

Cortisone-infiltratie

Wanneer de klachten onvoldoende verbeteren, kan een infiltratie met cortisone in het duimbasisgewricht worden overwogen. Cortisone kan de ontstekingsreactie in het gewricht verminderen en zo tijdelijk pijnverlichting geven. Het effect en de duur van de pijnvermindering verschillen van persoon tot persoon. Een infiltratie kan de bestaande kraakbeenslijtage niet herstellen en is meestal maar een tijdelijke oplossing.

2. Operatieve behandeling

Wanneer de pijn ondanks een behandeling zonder operatie blijft aanhouden en uw dagelijkse activiteiten ernstig beperkt, kan een operatie worden overwogen.

Er bestaan verschillende operatieve technieken. Uw handchirurg zal samen met u bepalen welke behandeling het meest geschikt is, rekening houdend met uw klachten, de ernst van de artrose en uw persoonlijke situatie.

Duimprothese

Bij deze ingreep wordt het versleten gewricht binnenin vervangen door een prothese. Deze ingreep neemt de pijn weg en herstelt de bewegelijkheid en kracht in de duim tijdens dagdagelijkse activiteiten.

Verwijderen van het trapezium (trapeziectomie)

Bij deze ingreep wordt het trapezium, het kleine handwortelbeentje dat deel uitmaakt van het duimbasisgewricht, gedeeltelijk of volledig verwijderd. Hierdoor wordt het pijnlijke contact tussen de versleten gewrichtsoppervlakken weggenomen. Afhankelijk van de gekozen techniek kan de chirurg bijkomende maatregelen nemen om de duim te ondersteunen of te stabiliseren.

Vastzetten van het duimbasisgewricht (artrodese of fusie)

Bij een artrodese worden de botten van het duimbasisgewricht aan elkaar vastgezet, zodat ze aan elkaar kunnen vastgroeien. Hierdoor verdwijnt de beweging in het behandelde gewricht, wat de pijn kan verminderen. Het vastzetten van het gewricht gaat echter gepaard met een verlies aan beweeglijkheid van de duim.

Hoe verloopt het herstel na een operatie?

De duur van het herstel hangt af van de gekozen operatietechniek en uw persoonlijke situatie.

Na de operatie kan het nodig zijn om de duim gedurende een bepaalde periode te beschermen met een spalk of gipsverband.

Nadien wordt de beweeglijkheid geleidelijk opgebouwd. Kinesitherapie of gespecialiseerde handtherapie kan helpen om de mobiliteit, spierkracht en functie van de duim te herstellen.

Het volledige herstel na een operatie voor duimbasisartrose kan variëren van ongeveer acht weken tot een jaar. Het herstel na een duimprothese is meestal vlotter dan na een trapeziectomie of artrodese.

Wat mag u verwachten van de behandeling?

Het belangrijkste doel van de behandeling is het verminderen van de pijn en het verbeteren van de functie van uw duim.

Bij milde klachten kan een behandeling zonder operatie vaak voldoende verlichting bieden. Wanneer de klachten ernstig zijn en onvoldoende reageren op deze maatregelen, kan een operatie een oplossing bieden.

Het uiteindelijke resultaat hangt af van de ernst van de artrose, de gekozen behandeling en uw persoonlijke situatie.

Heeft u pijn aan de basis van uw duim? Uw handchirurg kan op basis van een klinisch onderzoek en radiografische beelden beoordelen of er sprake is van duimbasisartrose en samen met u de meest geschikte behandeling bespreken.