Wat is de ziekte van Dupuytren?

In de handpalm bevindt zich een laag bindweefsel die de huid ondersteunt en de onderliggende pezen, spieren, bloedvaten en zenuwen beschermt. Bij de ziekte van Dupuytren verandert dit bindweefsel. Het wordt plaatselijk dikker en vormt harde knobbeltjes en strengen onder de huid.

Deze strengen kunnen geleidelijk samentrekken, waardoor één of meerdere vingers naar de handpalm worden getrokken. Hierdoor wordt het steeds moeilijker om de vingers volledig te strekken.

De bindweefselstrengen worden soms verward met pezen omdat ze er gelijkaardig uitzien en aanvoelen. Het gaat echter niet om een aandoening van de buigpezen van de vingers.

De ziekte kan zich op verschillende manieren ontwikkelen. Bij sommige patiënten blijven de knobbeltjes jarenlang onveranderd, terwijl bij anderen de strengen geleidelijk dikker worden en de vingers steeds krommer gaan staan.

Wat zijn de oorzaken van de ziekte van Dupuytren?

De precieze oorzaak van de ziekte van Dupuytren is niet volledig bekend. Erfelijke aanleg speelt een belangrijke rol. De aandoening komt vaker voor bij mannen, mensen ouder dan 40 jaar en personen van Noord-Europese afkomst.

Daarnaast zijn verschillende factoren in verband gebracht met het ontstaan van de ziekte:

· Erfelijke aanleg en het voorkomen van Dupuytren binnen de familie.

· Toenemende leeftijd.

· Roken en overmatig alcoholgebruik.

· Diabetes (suikerziekte).

Er is geen overtuigend bewijs dat bepaalde beroepen of herhaalde belasting van de handen de ziekte van Dupuytren veroorzaken. Soms ontstaat na een letsel, zoals een polsbreuk, een knobbeltje in de handpalm. Dit betekent echter niet noodzakelijk dat de ziekte verder zal evolueren of dat een vinger krom zal gaan staan.

Wat zijn de symptomen van de ziekte van Dupuytren?

De eerste tekenen zijn meestal kleine, harde knobbeltjes in de handpalm. Deze kunnen geleidelijk groter worden en uitgroeien tot stevige bindweefselstrengen die vanuit de handpalm naar de vingers lopen.

Typische symptomen zijn:

· Harde knobbeltjes of strengen onder de huid van de handpalm.

· Verdikking of intrekking van de huid, waardoor kleine putjes kunnen ontstaan.

· Een geleidelijke kromstand van één of meerdere vingers.

· Moeite om de vingers volledig te strekken.

· Moeite om de hand plat op een tafel te leggen.

De ringvinger en de pink worden het vaakst getroffen. De aandoening kan voorkomen in één hand of in beide handen, waarbij de ernst en de evolutie aan beide zijden verschillend kunnen zijn.

De knobbeltjes kunnen soms gevoelig zijn, maar de ziekte van Dupuytren veroorzaakt meestal weinig of geen pijn.

Welke problemen kan Dupuytren veroorzaken?

Naarmate de vingers krommer gaan staan, kunnen dagelijkse activiteiten moeilijker worden.

Patiënten ondervinden bijvoorbeeld problemen bij het aantrekken van handschoenen, het wassen van hun handen, het vastnemen van grote voorwerpen of het steken van hun hand in een broekzak.

Ook eenvoudige handelingen zoals iemand een hand geven kunnen moeilijk worden.

Hoe evolueert de ziekte?

Het verloop van de ziekte van Dupuytren is moeilijk te voorspellen.

Bij sommige patiënten blijven de knobbeltjes en strengen jarenlang stabiel, zonder dat de vingers krom gaan staan. Bij anderen neemt de kromstand geleidelijk toe.

De aandoening kan ernstiger verlopen wanneer ze op jonge leeftijd ontstaat, bij mannen en bij personen met meerdere familieleden die eveneens aan Dupuytren lijden.

Soms komen gelijkaardige bindweefselverdikkingen ook voor op andere plaatsen in het lichaam, zoals onder de voetzool (ziekte van Ledderhose) of ter hoogte van de penis (ziekte van Peyronie).

Er kunnen ook verdikkingen ontstaan op de rugzijde van de vingergewrichten, de zogenaamde knuckle pads of Garrod-knobbels.

Hoe wordt de ziekte van Dupuytren vastgesteld?

De diagnose wordt meestal gesteld tijdens een klinisch onderzoek door de handchirurg. De arts onderzoekt de knobbeltjes en strengen in de handpalm en beoordeelt in welke mate de vingers nog kunnen worden gestrekt.

Een eenvoudige manier om de ernst van de aandoening te beoordelen, is de zogenaamde tafeltest. Hierbij probeert u uw hand met de handpalm en alle vingers volledig plat op een tafel te leggen. Wanneer dit niet meer lukt doordat één of meerdere vingers krom blijven staan, kan dit wijzen op een gevorderde ziekte van Dupuytren.

Hoe wordt de ziekte van Dupuytren behandeld?

De behandeling hangt af van de ernst van de aandoening, de mate waarin de vingers krom staan en de hinder die u hiervan ondervindt. De aanwezigheid van een knobbeltje in de handpalm betekent niet automatisch dat een behandeling noodzakelijk is. Wanneer de vingers nog volledig kunnen worden gestrekt en de hand goed functioneert, volstaat het meestal om de aandoening op te volgen.

Een behandeling wordt doorgaans overwogen wanneer de kromstand toeneemt en het moeilijk wordt om de hand volledig te openen of plat op een tafel te leggen. Het doel van de behandeling is om de vingers opnieuw zo goed mogelijk te kunnen strekken en de normale handfunctie te verbeteren. De ziekte zelf kan echter niet definitief worden genezen. Ook na een succesvolle behandeling kunnen opnieuw knobbeltjes of strengen ontstaan.

1. Opvolging zonder behandeling

Bij een beginnende ziekte van Dupuytren, waarbij enkel kleine knobbeltjes of strengen aanwezig zijn, is meestal geen behandeling nodig. Uw handchirurg kan de evolutie opvolgen en beoordelen of de vingers geleidelijk krommer gaan staan.

Het dragen van een spalk of het uitvoeren van rekoefeningen kan de verdere ontwikkeling van de ziekte doorgaans niet voorkomen.

2. Behandeling met een naald (naaldaponeurotomie)

Bij een naaldaponeurotomie wordt de verdikte bindweefselstreng op verschillende plaatsen met een fijne naald doorgeprikt. De behandeling gebeurt meestal onder plaatselijke verdoving, waardoor u tijdens de ingreep wakker blijft. Nadat de streng voldoende is verzwakt, wordt de vinger voorzichtig gestrekt. Hierdoor scheurt de streng en kan de vinger opnieuw rechter worden geplaatst.

Het voordeel van deze behandeling is dat er geen grote insnede nodig is en dat het herstel meestal snel verloopt. Soms ontstaan kleine scheurtjes in de huid, die doorgaans binnen enkele weken genezen. De hand kan meestal na enkele dagen opnieuw worden gebruikt, afhankelijk van de klachten en de wondgenezing.

Bij deze techniek wordt de bindweefselstreng niet verwijderd, maar enkel onderbroken. Hierdoor bestaat er een kans dat de kromstand na verloop van tijd terugkeert. Ongeveer één op de drie patiënten krijgt na deze behandeling opnieuw een bindweefselstreng die een kromstand veroorzaakt.

3. Operatieve behandeling

Wanneer de kromstand van de vingers ernstig is of wanneer andere behandelingen onvoldoende resultaat bieden, kan een operatie aangewezen zijn.

Er bestaan verschillende operatieve technieken. De keuze hangt onder andere af van de ernst van de kromstand, de aangetaste gewrichten en de uitgebreidheid van de bindweefselstrengen.

Segementaire fasciectomie

Bij een secmentaire fasciectomie worden de verdikte bindweefselstrengen via één of meerdere kleine insneden doorgesneden. Hierdoor kunnen de vingers opnieuw beter worden gestrekt.

Omdat het aangetaste bindweefsel niet volledig wordt verwijderd, bestaat er een kans dat de kromstand na verloop van tijd terugkeert.

Fasciectomie

Bij een fasciectomie worden de verdikte bindweefselstrengen en zoveel mogelijk van het aangetaste bindweefsel operatief verwijderd. De chirurg maakt hiervoor een insnede in de handpalm en in de aangetaste vingers.

Tijdens de operatie worden de omliggende zenuwen, bloedvaten en pezen zorgvuldig vrijgemaakt en beschermd. Wanneer ook de huid ernstig is aangetast, kan het soms nodig zijn om een deel van de huid te verwijderen.

Na de operatie worden de wonden meestal met hechtingen gesloten. In bepaalde gevallen wordt een klein gedeelte van de wonde opengelaten om spontaan te genezen.

De operatie gebeurt onder plaatselijke, regionale of algemene verdoving. Meestal kunt u dezelfde dag nog naar huis.

Hoe wordt de ziekte van Dupuytren behandeld?

De behandeling hangt af van de ernst van de aandoening, de mate waarin de vingers krom staan en de hinder die u hiervan ondervindt. De aanwezigheid van een knobbeltje in de handpalm betekent niet automatisch dat een behandeling noodzakelijk is. Wanneer de vingers nog volledig kunnen worden gestrekt en de hand goed functioneert, volstaat het meestal om de aandoening op te volgen.

Een behandeling wordt doorgaans overwogen wanneer de kromstand toeneemt en het moeilijk wordt om de hand volledig te openen of plat op een tafel te leggen. Het doel van de behandeling is om de vingers opnieuw zo goed mogelijk te kunnen strekken en de normale handfunctie te verbeteren. De ziekte zelf kan echter niet definitief worden genezen. Ook na een succesvolle behandeling kunnen opnieuw knobbeltjes of strengen ontstaan.

Hoe verloopt het herstel na een operatie?

Het herstel hangt af van de ernst van de aandoening en de gekozen operatietechniek.

Na een fasciectomie duurt het herstel meestal ongeveer zes weken, maar bij ernstige kromstanden kan het langer duren voordat de hand opnieuw optimaal functioneert.

Tijdens de eerste dagen na de operatie kunnen zwelling, pijn en een beperkte beweeglijkheid optreden.

Het is belangrijk om de vingers zo snel mogelijk opnieuw te bewegen, volgens de instructies van uw handchirurg.

Kinesitherapie en handrevalidatie

Na de operatie kan gespecialiseerde handtherapie aangewezen zijn om de beweeglijkheid en functie van de vingers te verbeteren.

De oefeningen zijn niet alleen gericht op het opnieuw strekken van de vingers, maar ook op het behouden van een goede buigfunctie, zodat u opnieuw een volledige vuist kunt maken.

In bepaalde gevallen wordt een aangepaste spalk gebruikt om de vingers tijdens het herstel in een gestrekte positie te houden.

Het is belangrijk om de voorgeschreven oefeningen regelmatig uit te voeren. Wanneer de revalidatie te lang wordt uitgesteld, kunnen de vingers stijf worden en kan het uiteindelijke resultaat minder goed zijn.

Wat mag u verwachten van de behandeling?

Bij de meeste patiënten kan de kromstand van de vingers door een behandeling aanzienlijk worden verbeterd.

Het is echter niet altijd mogelijk om de vingers opnieuw volledig recht te krijgen. Vooral wanneer de vingers al jarenlang ernstig krom staan, kan een beperkte restkromstand blijven bestaan.

Daarnaast is de ziekte van Dupuytren een chronische aandoening. Ook na een succesvolle behandeling kunnen nieuwe knobbeltjes of strengen ontstaan, waardoor de vingers opnieuw krom kunnen gaan staan.

Het risico op herval verschilt naargelang de ernst van de aandoening en de gekozen behandeling.

Uw handchirurg zal vooraf met u bespreken welk resultaat u mag verwachten en welke behandeling het meest geschikt is voor uw persoonlijke situatie.

Heeft u een knobbeltje in de handpalm of merkt u dat één of meerdere vingers steeds krommer gaan staan? Een onderzoek door een handchirurg kan uitwijzen of er sprake is van de ziekte van Dupuytren en of een behandeling noodzakelijk is.